La Biennale di Venezia – wystawa organizowana od 1895 roku, odbywająca się co dwa lata – to jedno z najbardziej prestiżowych wydarzeń w świecie sztuki. Gromadzi artystów, kuratorów oraz instytucje artystyczne z całego świata i uznawana jest za jeden z najważniejszych przeglądów sztuki współczesnej.
Artyści prezentują swoje prace zarówno w głównej wystawie kuratorskiej, jak i w pawilonach narodowych reprezentujących poszczególne państwa. Ekspozycje rozmieszczone są przede wszystkim w historycznych przestrzeniach Giardini oraz Arsenale, a także w wielu innych lokalizacjach na terenie Wenecji.
Polska uczestniczy w Biennale weneckim od 1932 roku. Integralną częścią wydarzenia są pawilony narodowe, w których poszczególne kraje prezentują własne projekty artystyczne.
Pawilon Polski
Pawilon Polski został sfinansowany przez rząd naszego kraju i pozostaje jego własnością. To właśnie w nim przez sześć miesięcy prezentowane są wystawy organizowane przez Narodową Galerię Sztuki Zachęta, która pełni funkcję opiekuna programu wystawienniczego. Projekty wybierane są w drodze otwartego konkursu.
Pawilon Polski jest częścią modernistycznego kompleksu zaprojektowanego przez Brenno Del Giudice. Budynek znajduje się w ciągu pawilonów usytuowanych na wąskiej wysepce Świętej Heleny. Wzniesiony na planie prostokąta, jednopoziomowy obiekt składa się z przedsionka oraz głównej sali ekspozycyjnej tworzącej otwartą przestrzeń wystawienniczą.
Języki z wody – zwycięski projekt wystawy w Pawilonie Polskim na 61. Biennale Sztuki w Wenecji
Podczas 61. Biennale Sztuki w Wenecji Pawilon Polski zaprezentuje wystawę Bogny Burskiej i Daniela Kotowskiego zatytułowaną Języki z wody. Projekt został wybrany spośród 95 zgłoszeń przez jury w składzie: Marta Czyż, Dorota Jarecka, Donata Jaworska, Magdalena Komornicka, Emilia Orzechowska, Agnieszka Pindera, Stanisław Ruksza, Joanna Sokołowska, Piotr Stasiowski, Urszula Święcicka oraz Olga Wysocka.
Jak podkreśliło jury w uzasadnieniu:
„Zwycięski projekt Języki z wody został wybrany za podjęcie wyzwania komunikacji inspirowanej życiem więcej-niż-ludzkim. Zgłębiając język migowy Głuchych i sposoby porozumiewania się wielorybów, stawia pytania o możliwości budowania nowych relacji i wrażliwości, które przekraczają granice niedostępnych sobie światów. Eksperymentując z różnymi formami wypowiedzi, praca poszerza horyzonty wyobraźni społecznej dotyczącej prawa do uczestnictwa we wspólnym świecie. Mówi o marzeniu porozumienia się poprzez gesty i ciało”.
Wystawę Języki z wody będzie można zobaczyć w Pawilonie Polskim w Wenecji od 9 maja do 22 listopada 2026 roku.
Komunikacja poza językiem
Wystawa bada sposoby komunikacji wykraczające poza granice ludzkiego języka mówionego. Centralnym elementem projektu jest instalacja audio-wideo przedstawiająca społeczny Chór w Ruchu, tworzony przez osoby słyszące i głuche, które interpretują różne kody komunikacyjne oraz pieśni wielorybów – formę komunikacji opartą na ciele, ruchu, geście i rytmie.
Projekt poszukuje alternatywnych form porozumiewania się, inspirując się życiem nie tylko ludzkim, ale rozumianym znacznie szerzej. Stawia pytanie o możliwość budowania nowych więzi i wspólnot, które mogłyby połączyć światy dotąd od siebie oddalone.
Podążając za ideą Deaf Gain, artyści traktują głuchotę nie jako formę niepełnosprawności, lecz jako odrębną kulturę, otwierającą nowe możliwości ekspresji i komunikacji.
Znaczna część materiału wideo została zrealizowana w wodzie. W tym środowisku osoby głuche mogą swobodnie porozumiewać się językiem migowym, natomiast dźwięki wydawane przez osoby słyszące ulegają deformacji. Granica między wodą a powietrzem staje się więc naturalną przestrzenią eksperymentów komunikacyjnych.
Instalacja oddziałuje na wielu poziomach, wykorzystując obraz – fotografie autorstwa Magdy Mosiewicz i Bogny Burskiej, dźwięk skomponowany przez Aleksandrę Grykę oraz fizyczne doświadczenie fal akustycznych odpowiadających tym, które powstają podczas wokalizacji i echolokacji waleni.
Autorką choreografii ruchu jest Alicja Czyczel, a inspiracją dla jej powstania stał się sposób poruszania się ławicy ryb.
Inspiracją dla projektu były również nagrania Rogera Payne’a „Songs of the Humpback Whale” z 1970 roku, które przyczyniły się do zatrzymania fali polowań na wieloryby. Złożoność wydawanych przez te zwierzęta dźwięków przypomniała ludziom o bogactwie świata przyrody i pokazała, że sztuka może stać się impulsem do ochrony zagrożonych gatunków.
Projekt Bogny Burskiej i Daniela Kotowskiego podejmuje ideę „In Minor Keys” („W tonacji molowej”), zaproponowaną przez kuratorkę Koyo Kouoh w koncepcji Biennale 2026. Hasło to jest metaforą bardziej refleksyjnego i wrażliwego spojrzenia na współczesność – zachęca do uważnego słuchania różnorodnych głosów oraz do dostrzegania tego, co na co dzień pozostaje niesłyszane lub pomijane.
Wystawa „Języki z wody” jest próbą przełamania granic tradycyjnej komunikacji i otwarcia się na różnorodne perspektywy – również te należące do świata zwierząt.
Komisarz wystawy: Agnieszka Pindera
Kurator: Ewa Chomicka, Jolanta Woszczenko
Czas trwania: 9.05-22.11.2025
Udział Polski w 61. Międzynarodowej Wystawie Sztuki – La Biennale di Venezia finansuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej.
Szkice wideo – Bogna Burska, szkice wideo do projektu „Języki z wody”, 2025, zdjęcia: Magda Mosiewicz, osoby performujące: Bogna Burska, Daniel Kotowski, dzięki uprzejmości artystki
Bogna Burska – artystka wizualna posługująca się wieloma formami wypowiedzi oraz pisząca teksty dramatyczne, obecnie profesorka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Jej prace dotykają tematów cielesności, pamięci i emocji, często odnosząc się do społecznych narracji oraz wizualnych
klisz kultury popularnej. Zestawiała ze sobą to, co piękne z tym, co jest powszechnie uważane za brzydkie, odrażające, odrzucane. Ostatnio pracuje głównie z wątkami komunikacji i strukturami wzajemnych prób zrozumienia w przestrzeniach zmieniających się ekosystemów. Bierze udział w wielu wystawach w kraju i za granicą, a jej twórczość łączy perspektywę artystyczną z dydaktyczną i badawczą.
Daniel Kotowski – artysta i performer. Jego praktyka koncentruje się wokół doświadczenia Głuchych, problematyki języka, komunikacji, biowładzy i biopolityki. W swoich działaniach bada granice cielesności oraz sposoby wyrażania się poza dominującym porządkiem mowy. Występował i
prezentował swoje prace m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, Teatrze Studio i Pickle Bar w Berlinie.
Ewa Chomicka – kuratorka, antropolożka kultury, facylitatorka. Kieruje Laboratorium Praktyk Muzealnych w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Rozwija interdyscyplinarne projekty, łączące sztukę współczesną, badania i aktywizm, często o charakterze performatywnym, interwencyjnym, społecznym. Zaangażowana w inicjatywy ekologiczne.
Jolanta Woszczenko – kuratorka, od 2008 r. związana z Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku. Interesuje się eksperymentalnymi formami filmowymi i wideo, a także procesami komunikacji – zarówno pomiędzy twórcą a odbiorcą, jak i między różnymi mediami i dyscyplinami sztuki.
Chór w Ruchu – eksperymentalny chór społeczny, poszukujący niestandardowych środków wyrazu na pograniczu muzyki, performatyki, sztuk wizualnych i pracy z przestrzenią, traktując je jako narzędzia budowania wspólnoty i komunikacji poza słowem.
Alicja Czyczel – choreografka, edukatorka, aktywistka i tancerka. Autorka choreografii, instalacji dźwiękowych, performansów i spacerów site-specific łączących ruch, wrażliwość ekologiczną i praktyki wspólnotowe. Tworzy i facylituje niehierarchiczne procesy artystyczne i edukacyjne, w których ciało jest miejscem stawiania oporu, uzdrawiania i międzygatunkowego współbycia.
Aleksandra Gryka – kompozytorka współczesna, znana z łączenia elektroniki i brzmień akustycznych. Jej utwory były wykonywane na wielu prestiżowych festiwalach muzyki nowej w Polsce i za granicą. Uznawana jest za jedną z najciekawszych indywidualności swojego pokolenia.
Magda Mosiewicz – autorka zdjęć i reżyserka, tworząca projekty filmowe, teatralne, wideo-art i performans dokamerowy. Współpracuje z instytucjami sztuki, ale też z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się polityką społeczną i ochroną środowiska. Traktuje sztukę jako narzędzie zmiany.
/Na podstawie materiału prasowego ogranizatora./